Wat er kan ontstaan tussen mensen
Je zit met iemand aan tafel. Het gesprek begint heel gewoon. Over het werk, de kinderen, wat je de afgelopen dagen hebt meegemaakt.
En dan gebeurt er iets. Een onverwachte vraag. Een antwoord dat je aan het denken zet. Je vertelt iets wat je nog niet eerder onder woorden bracht. De ander luistert, zonder meteen met een oplossing te komen.
Of jullie schieten samen in de lach. Een gesprek neemt een verrassende wending en voor je het weet, is er een uur voorbij.
Er gebeurt iets tussen jullie.
Een paar weken geleden kwam ik bij toeval iets tegen over de filosoof Martin Buber en zijn boek Ich und Du.
Eén zin bleef hangen:
‘Alles wirkliche Leben ist Begegnung.’
Alle werkelijke leven is ontmoeting.
Buber beschrijft hoe er tussen mensen iets ontstaat wanneer ze elkaar werkelijk ontmoeten. Niet de ruimte die je kunt meten, maar wat er gebeurt wanneer mensen met oprechte aandacht naar elkaar luisteren en elkaar als mens zien.
Hij maakte daarbij een onderscheid tussen ik-het en ik-jij.
In ons dagelijks leven kijken we vaak naar mensen vanuit hun rol, hun functie of wat we van hen nodig hebben. Op zich logisch want het leven vraagt ook om veel geregel en organisatie.
Maar een mens is zoveel meer dan zijn rol, zijn overtuigingen of de zorgen die hij met zich meedraagt.
In een ik-jij-ontmoeting zien we de ander als mens. Niet iemand die we moeten begrijpen, overtuigen of veranderen. We ontmoeten elkaar met oprechte aandacht voor wie we zijn.
En precies daar ontstaat die tussenruimte.
Ik vind dat een bijzonder mooie gedachte.
Want die ruimte is niet van jou of van mij. Ze ontstaat tussen ons. Door wat we zeggen, hoe we luisteren, wat we durven vragen en wat we nog even laten rusten.
Dat vraagt niet dat we het altijd met elkaar eens zijn. We mogen verschillend denken. We mogen twijfelen, van mening veranderen of een ongemakkelijke waarheid uitspreken.
Het vraagt wel dat we bereid zijn om de ander te blijven zien.
En daar hoort voor mij ook het niet-weten bij.
Niet meteen invullen wat iemand bedoelt. Niet altijd een antwoord klaar hebben. Nieuwsgierig blijven, ook wanneer een gesprek een andere richting uitgaat dan verwacht.
Die openheid kan verrassend veel in beweging zetten.
En gelukkig gaat dat lang niet altijd over moeilijke, beladen onderwerpen.
Denk aan het enthousiasme waarmee iemand over zijn passie vertelt. De verhalen die ontstaan rond een lange tafel. Een onverwacht idee dat tijdens een wandeling opduikt. Het plezier van samen iets ontdekken. Een ontmoeting die je vrolijker maakt dan toen je eraan begon.
Ook daar leeft die tussenruimte.
Voor mij raakt dit aan de kern van aandacht geven aan elkaar. Aan aanwezig zijn, luisteren en ruimte laten voor wat zich aandient. Niet om ergens uit te komen, maar omdat de ontmoeting zelf al waarde heeft.
Wat eruit voortkomt, weten we vooraf niet.
Een nieuw inzicht. Een openhartig gesprek. Een gedeelde lach. Een vriendschap die groeit. Of gewoon het plezier van even helemaal bij elkaar te zijn.
Het schone is dat er tussen mensen iets kan ontstaan wat geen van beiden vooraf had kunnen bedenken.
En hoeveel leven zit daar niet in?